53 hasła Przegląd
Pojęcia, na które trafiasz, zamawiając oprogramowanie dla energetyki, pożyczek, AI, urządzeń albo dostępne aplikacje. Przy każdym haśle piszemy, co znaczy, co zmienia w kupowanym oprogramowaniu i gdzie je wdrażaliśmy.
Każde hasło sprawdza praktyk, który buduje takie systemy: Mateusz Widenka, Paweł Zieliński, Maciej Sułek, Łukasz Gajownik, Daria Gusieva, Michał Dżaman, Karol Oponowicz.
25 haseł
Pojęcia rynku, magazynów energii i urządzeń dla zespołów, które kupują oprogramowanie: od DSR i rynku dnia następnego po protokoły, które łączą falowniki i baterie.
15 haseł
Pojęcia z pożyczek i płatności dla zespołów, które kupują oprogramowanie: czego wymaga regulator, czego oczekuje klient w aplikacji i co to oznacza dla systemu.
5 haseł
Pojęcia, na które trafiasz, dodając AI do produktu, który ma działać produkcyjnie: gdzie działa model, co dzieje się z danymi i jak sprawdzić, czy wynik jest wystarczająco dobry.
5 haseł
Pojęcia, na które trafiasz, gdy oprogramowanie działa na urządzeniach poza Twoim zasięgiem: aktualizacje przez sieć, zarządzanie flotą i kontrola ruchu sieciowego.
5 haseł
Pojęcia, na które trafiasz, gdy aplikacja ma działać dla osób korzystających z czytników ekranu, klawiatury albo tekstu uproszczonego: standard, sposób testowania i to, co oznacza to dla budowy.
3-D Secure (3DS) to protokół organizacji kartowych do uwierzytelniania posiadacza karty w płatności internetowej. Strona sprzedawcy przesyła wydawcy karty dane o transakcji i urządzeniu, a wydawca zatwierdza płatność bez udziału klienta albo żąda silnego uwierzytelnienia.
Rezerwa odbudowy częstotliwości z aktywacją automatyczną
aFRR (automatic frequency restoration reserve) to rezerwa odbudowy częstotliwości, którą operator sieci aktywuje automatycznie, wysyłając wartości zadane ze swojego regulatora częstotliwości, żeby przywrócić częstotliwość znamionową. W Polsce pełna aktywacja musi nastąpić w ciągu 5 minut.
Over-the-air update
Aktualizacja OTA to aktualizacja oprogramowania lub firmware'u, którą urządzenie pobiera i instaluje przez sieć, bez kabla i wizyty serwisu. FOTA to przypadek firmware'u. Pakiet musi być podpisany, sprawdzony na urządzeniu i odwracalny, gdy instalacja się nie uda.
Anonimizacja danych to przetworzenie danych osobowych tak, że nikt nie zidentyfikuje osoby żadnym racjonalnie prawdopodobnym sposobem. Dane anonimowe są poza RODO, a dane spseudonimizowane, które da się znów powiązać z osobą dzięki osobno trzymanym informacjom, nadal są danymi osobowymi.
Android Open Source Project
AOSP (Android Open Source Project) to otwarty kod źródłowy systemu Android publikowany przez Google. Producenci urządzeń mogą budować z niego własne warianty Androida. Aplikacje i usługi Google (GMS) nie są częścią AOSP i są licencjonowane osobno.
Audyt dostępności (audyt WCAG)
Audyt dostępności to uporządkowane sprawdzenie strony lub aplikacji pod kątem standardu, zwykle WCAG 2.1 lub 2.2 AA. Łączy automatyczne skany z ręcznymi testami klawiaturą i czytnikiem ekranu, a kończy się raportem z każdym niespełnionym kryterium, miejscem błędu i sposobem poprawy.
Bateryjny system magazynowania energii
BESS (bateryjny system magazynowania energii) gromadzi energię elektryczną w akumulatorach i na polecenie oddaje ją do obiektu albo sieci. Składa się z szaf bateryjnych, systemu zarządzania baterią, przekształtników mocy i oprogramowania sterującego.
System zarządzania baterią
BMS (system zarządzania baterią) to elektronika i oprogramowanie, które monitorują ogniwa akumulatora, w tym napięcie, temperaturę i stan naładowania, wyrównują je i odłączają baterię po przekroczeniu bezpiecznych granic. W budynkach skrót BMS oznacza też system zarządzania budynkiem.
Dyrektywa w sprawie umów o kredyt konsumencki
CCD2 to potoczna nazwa dyrektywy (UE) 2023/2225 w sprawie umów o kredyt konsumencki, która zastępuje dyrektywę 2008/48/WE. Państwa członkowskie mają stosować przepisy krajowe, które ją wdrażają, od 20 listopada 2026 r.
Cyfrowy bliźniak (digital twin) to programowa reprezentacja fizycznego urządzenia albo procesu, zsynchronizowana z nim przez dane na żywo. Pozwala je monitorować, symulować zmiany, a czasem także sterować nim bez dotykania prawdziwego sprzętu.
Demand side response
DSR (demand response) to zmiana poboru energii przez odbiorców końcowych względem ich zwykłego profilu, w reakcji na ceny albo płatne wezwanie operatora sieci lub agregatora. Może ją oferować jeden obiekt albo wiele obiektów połączonych przez agregację.
Emisje zakresu 2 to pośrednie emisje gazów cieplarnianych z wytworzenia energii elektrycznej, pary, ciepła lub chłodu, które firma kupuje i zużywa. Zwykle raportuje się je dwiema metodami: według średniej dla sieci i według umów, które firma wybrała.
Energy Management System
EMS (system zarządzania energią) to oprogramowanie, które odczytuje liczniki, falowniki i magazyny energii w obiekcie i wysyła im nastawy: decyduje, kiedy ładować, rozładowywać, ograniczać produkcję albo handlować, w granicach sieci, umów i bezpieczeństwa.
System handlu energią i zarządzania ryzykiem
ETRM (system handlu energią i zarządzania ryzykiem) to oprogramowanie, które rejestruje transakcje na energię i zarządza wynikającymi z nich pozycjami, ryzykiem, wynikiem finansowym i rozliczeniami w firmach kupujących i sprzedających energię elektryczną, gaz lub inne surowce energetyczne.
Ewaluacja modeli językowych (LLM evaluation) to systematyczne sprawdzanie odpowiedzi modelu na stałym zestawie wejść według uzgodnionych kryteriów odbioru, testami automatycznymi, oceną przez inny model i przeglądem przez ludzi. Rozstrzyga, czy model, prompt albo wersja nadaje się do wdrożenia.
Fingerprinting urządzenia to zbieranie technicznych cech telefonu albo przeglądarki, żeby rozpoznać to samo urządzenie w kolejnych sesjach. Aplikacje pożyczkowe używają go do kontroli antyfraudowej przy logowaniu, rejestracji i wniosku. W UE podlega RODO i art. 5 ust. 3 dyrektywy ePrivacy.
Deep packet inspection
Głęboka inspekcja pakietów (DPI) to metoda analizy ruchu sieciowego, która czyta treść pakietów, a nie tylko adresy IP i porty. Pozwala rozpoznać protokół lub aplikację, wydobyć pola takie jak nazwa hosta i według polityki przepuścić, zablokować albo zapisać ruch.
Guarantees of origin
Gwarancja pochodzenia (GoO) to elektroniczny dokument o standardowej wielkości 1 MWh, który poświadcza odbiorcy końcowemu, że określona ilość energii została wytworzona z odnawialnych źródeł. Wydaje się ją, przenosi i umarza w krajowym rejestrze, a obraca nią niezależnie od samej energii.
Harmonogram spłat to zestawienie terminów i kwot rat pożyczki, w którym każda rata jest podzielona na kapitał, odsetki i inne koszty. Prawo UE i polska ustawa o kredycie konsumenckim dają kredytobiorcy prawo, by w każdej chwili trwania umowy na czas określony bezpłatnie go otrzymać.
Instytucja pożyczkowa to pozabankowy kredytodawca, który udziela kredytu konsumenckiego. Musi działać jako spółka akcyjna albo sp. z o.o. z radą nadzorczą, mieć 1 mln zł kapitału zakładowego i wpis do rejestru prowadzonego przez KNF.
Poznaj swojego klienta
KYC (poznaj swojego klienta) to proces, w którym firma finansowa identyfikuje klienta i weryfikuje jego tożsamość, zwykle na początku relacji, jako część obowiązków przeciwdziałania praniu pieniędzy. eKYC to zdalna, cyfrowa wersja tego procesu.
Licznik zdalnego odczytu (LZO, smart meter) to licznik energii elektrycznej, który komunikuje się w obie strony z systemem zdalnego odczytu operatora: rejestruje dane interwałowe, na przykład piętnastominutowy profil obciążenia, i przyjmuje polecenia, takie jak ograniczenie mocy albo wyłączenie.
Lokalny model językowy (self-hosted LLM) to duży model językowy, którego wagi działają na infrastrukturze pod Twoją kontrolą, na własnych serwerach albo wynajętych GPU. Zapytania i odpowiedzi nie trafiają do dostawcy modelu.
Magazyn ciepła (TES) przechowuje energię, podgrzewając lub schładzając medium, np. wodę, skałę albo stopioną sól, i oddaje ją później jako ciepło, chłód lub prąd. Pozwala kupować energię elektryczną, gdy jest tania, a dostarczać ciepło, gdy jest potrzebne.
Mobile device management
MDM, czyli zarządzanie urządzeniami mobilnymi, to oprogramowanie, które pozwala organizacji z jednej konsoli rejestrować, konfigurować, monitorować, blokować i zdalnie wymazywać telefony, tablety i inne urządzenia, wysyłając polityki do agenta albo do interfejsu zarządzania systemu.
Modbus to otwarty protokół typu zapytanie-odpowiedź do odczytu i zapisu 16-bitowych rejestrów i pojedynczych bitów w urządzeniach polowych. Falowniki, magazyny energii i liczniki używają go po łączu szeregowym (Modbus RTU) albo po Ethernecie (Modbus TCP).
Dyrektywa NIS2
NIS2 to dyrektywa UE o cyberbezpieczeństwie (2022/2555). Wymaga od podmiotów kluczowych i ważnych, m.in. sprzedawców energii, operatorów sieci, wytwórców, agregatorów, operatorów magazynów i punktów ładowania, zarządzania ryzykiem i wczesnego ostrzeżenia o poważnym incydencie w ciągu 24 godzin.
Energy curtailment
Curtailment to celowe ograniczenie produkcji źródła, zwykle fotowoltaiki albo wiatru, poniżej tego, co mogłoby wytworzyć. Zleca je operator sieci, żeby zbilansować system albo nie przeciążyć linii, albo ustawia się je lokalnie jako limit eksportu na przyłączu.
Open banking to regulowany dostęp podmiotu trzeciego do rachunku płatniczego klienta, za jego zgodą. W UE opiera się na dyrektywie PSD2, która definiuje usługę dostępu do informacji o rachunku (AIS) i usługę inicjowania płatności (PIS).
Opłata mocowa to opłata, z której odbiorcy końcowi finansują rynek mocy. Większość firm płaci ją od każdej kWh pobranej w godzinach szczytu w dni robocze, a stawka maleje, gdy zużycie w szczycie jest bliskie zużyciu poza szczytem.
Peak shaving to obniżanie najwyższej mocy, jaką obiekt pobiera z sieci, zwykle przez rozładowanie magazynu albo ograniczenie elastycznego odbioru w okresach mierzonych przez taryfę. Dzięki temu obiekt unika opłat za przekroczenie mocy umownej albo dostaje niższą opłatę sieciową.
Platforma do zarządzania zgodami (CMP) to oprogramowanie, które prosi użytkownika o zgodę, zapisuje każdą decyzję osobno dla każdego celu i przekazuje aplikacji albo stronie, które narzędzia mogą działać. W UE realizuje zasady zgody z RODO i z art. 5 ust. 3 dyrektywy ePrivacy.
Prolongata pożyczki przesuwa termin spłaty pożyczki na późniejszy, zwykle za opłatą. W Polsce koszty przedłużenia uzgodnionego w ciągu 120 dni od wypłaty wliczają się do ustawowego limitu pozaodsetkowych kosztów pożyczki.
Rzeczywista roczna stopa oprocentowania
W unijnym prawie kredytu konsumenckiego RRSO (rzeczywista roczna stopa oprocentowania) to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako procent całkowitej kwoty kredytu w skali roku. Liczy się ją jednym unijnym wzorem, więc oferty da się porównać.
Rynek dnia następnego (RDN) to codzienna aukcja, na której kupuje się i sprzedaje energię na każdy 15-minutowy okres kolejnej doby. W Europie zlecenia przyjmuje się do 12:00 CET, a jeden algorytm wyznacza ceny dla wszystkich połączonych obszarów cenowych.
System nadzoru, sterowania i akwizycji danych
SCADA (system nadzoru, sterowania i akwizycji danych) to klasa przemysłowych systemów sterowania, które zbierają w czasie rzeczywistym dane z urządzeń i czujników w terenie, pokazują je operatorom i wysyłają polecenia sterujące do urządzeń w zakładzie lub sieci.
Sideloading to instalacja aplikacji z innego źródła niż oficjalny sklep urządzenia, na przykład pliku APK ze strony, z maila albo przez kabel. Android pyta o zgodę osobno dla każdego źródła, a firma, która zarządza urządzeniem, może to zablokować polityką urządzenia.
Spółdzielnia energetyczna to spółdzielnia, której członkowie wspólnie wytwarzają, magazynują i zużywają energię z odnawialnych źródeł. W Polsce to forma prawna z ustawy o OZE z własnym rozliczeniem energii członków; w prawie UE odpowiada jej społeczność energetyczna OZE.
State of charge
Stan naładowania (SoC) to energia dostępna w akumulatorze, wyrażona jako procent jego pojemności znamionowej. Szacuje go system zarządzania baterią, a oprogramowanie energetyczne na jego podstawie decyduje, kiedy magazyn energii może się ładować, rozładowywać albo trzymać rezerwę.
System udzielania pożyczek (loan origination system, LOS) prowadzi pożyczkę od wniosku do wypłaty: przyjmuje wniosek, weryfikuje dane klienta, wspiera decyzję kredytową i wydaje ofertę. Po wypłacie pożyczką aż do spłaty zajmuje się system zarządzania pożyczkami.
Taryfa dynamiczna to umowa sprzedaży energii, w której cena energii podąża za rynkiem spot, zwykle za ceną z rynku dnia następnego dla każdej godziny lub kwadransa. Prawo UE daje każdemu odbiorcy z licznikiem zdalnego odczytu prawo do takiej umowy u co najmniej jednego sprzedawcy.
Tekst łatwy do czytania i zrozumienia
Tekst łatwy do czytania (ETR) to sposób pisania, dzięki któremu osoby z niepełnosprawnością intelektualną rozumieją informacje: codzienne słowa, krótkie zdania, jedna myśl w linii i sprawdzenie tekstu przez czytelników z tej grupy. Europejski standard publikuje Inclusion Europe.
Testy z czytnikiem ekranu (VoiceOver, TalkBack, NVDA)
Testy z czytnikiem ekranu to sprawdzanie aplikacji lub strony VoiceOverem, TalkBackiem lub NVDA, czyli programami, dzięki którym osoby niewidome i słabowidzące słyszą interfejs. Tester sprawdza na każdym ekranie, co jest odczytywane, w jakiej kolejności i czy da się dokończyć każde zadanie.
Power purchase agreement
Umowa PPA (power purchase agreement) to umowa, w której kupujący zobowiązuje się kupować energię elektryczną bezpośrednio od wytwórcy na warunkach rynkowych, zwykle przez kilka lat i często z konkretnej farmy wiatrowej lub fotowoltaicznej.
Vehicle-to-grid
V2G (vehicle-to-grid) pozwala podłączonemu samochodowi elektrycznemu oddawać energię z akumulatora do sieci, z której się ładuje. Agregator łączy wiele pojazdów i sprzedaje ich elastyczność na rynkach energii i bilansowania.
Wirtualna elektrownia
VPP (wirtualna elektrownia) to sieć rozproszonych zasobów energetycznych, takich jak instalacje fotowoltaiczne, magazyny energii i elastyczne odbiory, koordynowanych przez centralny system sterowania tak, by można było nimi zarządzać i handlować jak jedną jednostką.
Web Content Accessibility Guidelines 2.2
WCAG 2.2 to standard W3C dotyczący dostępności treści internetowych. Zawiera 86 sprawdzalnych kryteriów sukcesu na trzech poziomach: A, AA i AAA. Treść zgodna z WCAG 2.2 spełnia też wersję 2.1, do której na poziomie AA odsyłają przepisy UE i Polski o stronach i aplikacjach.
Wcześniejsza spłata to prawo konsumenta do spłaty całości lub części kredytu przed terminem z umowy. Prawo UE daje w zamian obniżenie całkowitego kosztu kredytu i ogranicza rekompensatę kredytodawcy do 1% albo 0,5% spłacanej kwoty.
Windykacja to proces odzyskiwania zaległych płatności od kredytobiorcy: od pierwszego przypomnienia po terminie spłaty, przez plany spłaty i ugody, po sąd i egzekucję. Pożyczkodawca prowadzi ją sam albo przekazuje firmie windykacyjnej lub nabywcy wierzytelności.
Wydawanie kart to usługa płatnicza polegająca na wydaniu klientowi karty płatniczej i obsłudze transakcji wykonanych tą kartą. Według PSD2 karty wydaje tylko licencjonowany dostawca, więc pożyczkodawca może oferować kartę w aplikacji przez partnera i dać do niej własny limit kredytowy.
Zakup energii to sposób, w jaki firma kupuje zużywaną energię elektryczną i gaz: wybór modelu umowy, ustalanie cen w transzach albo w przetargu wśród sprzedawców oraz kontrola kosztu, ryzyka i faktur względem budżetu.
Zarządzanie fokusem (fokus klawiatury i czytnika ekranu)
Zarządzanie fokusem to sposób, w jaki aplikacja wybiera element, który dostaje fokus klawiatury lub czytnika ekranu, gdy ekran się zmienia: po nawigacji, przy oknie dialogowym albo błędzie. Dzięki niemu użytkownik zawsze wie, gdzie jest, i nie trafia na ukryte kontrolki.
Zastrzeżenie PESEL to wpis w państwowym rejestrze, którym pełnoletnia osoba zastrzega swój numer PESEL. Od 1 czerwca 2024 r. kredytodawca sprawdza go przed zawarciem umowy o kredyt konsumencki i przed jej zmianą, w wyniku której następuje zwiększenie zadłużenia.
Żadne hasło nie pasuje do wyszukiwania.
Brakuje hasła, od którego zależy Twój projekt? Napisz - dodajemy hasła, o które pytają zamawiający. Zaproponuj hasło
Bezpłatnie dla zamawiających
Wybierz hasła
Kliknij plus przy każdym haśle, którego dotyczy Twój projekt: protokoły, przepisy, zasady rynku.
Odbierz mailem
Przy każdym haśle definicja i wymagania wobec Twojego oprogramowania, spisane przez naszych inżynierów.
Użyj w zapytaniu ofertowym
Wklej wymagania do zapytania ofertowego albo sprawdź nimi, co pominął dostawca.
Zamawiasz oprogramowanie, a pojęć przybywa?
Rozmawiasz z inżynierem, nie z handlowcem. W 30 minut przejrzymy wymagania i powiemy, od czego zaczęlibyśmy budowę.
