CCD2

CCD2 to dyrektywa (UE) 2023/2225 z 18 października 2023 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki, opublikowana w Dzienniku Urzędowym UE 30 października 2023 r. To dyrektywa, a nie rozporządzenie, więc działa przez prawo krajowe. Zgodnie z art. 48 państwa członkowskie miały przyjąć i opublikować przepisy wdrażające do 20 listopada 2025 r. i mają je stosować od 20 listopada 2026 r. Zgodnie z art. 47 dotychczasowa dyrektywa o kredycie konsumenckim, 2008/48/WE, zostaje uchylona ze skutkiem od 20 listopada 2026 r., ale nadal stosuje się ją do umów o kredyt istniejących w tym dniu, aż do ich wygaśnięcia.

Zakres jest szerszy niż wcześniej. CCD2 nie obejmuje kredytów powyżej 100 000 EUR (art. 2 ust. 2 lit. c), z wyjątkiem niezabezpieczonych kredytów powyżej tej kwoty na remont nieruchomości mieszkalnej (art. 2 ust. 3). Nie ma dolnego progu. Objęte są kredyty poniżej 200 EUR, kredyty bez odsetek i innych opłat oraz kredyty spłacane w ciągu trzech miesięcy z nieznacznymi opłatami, choć państwa członkowskie mogą wyłączyć dla nich krótką listę przepisów (art. 2 ust. 8). Poza zakresem zostają krótkie odroczone płatności oferowane przez samego sprzedawcę bez udziału osoby trzeciej, bez odsetek i płatne w ciągu 50 dni od dostawy (art. 2 ust. 2 lit. h); dla sprzedawców internetowych, którzy nie są małymi ani średnimi przedsiębiorstwami, limit wynosi 14 dni.

Większość przepisów dyrektywy dotyczy kolejnych etapów ścieżki klienta. Reklama musi zawierać ostrzeżenie Uwaga! Zaciąganie pożyczek kosztuje albo równoważne sformułowanie (art. 8 ust. 1). Informacje przedumowne trafiają na standardowy europejski formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego, który musi być czytelny i uwzględniać ograniczenia techniczne nośnika (art. 10 ust. 6). Kredytodawca musi ocenić zdolność kredytową przed zawarciem umowy (art. 18) i przed wszczęciem egzekucji stosować rozsądne działania restrukturyzacyjne (art. 35).

Duża część CCD2 trafia do produktu: do ekranów, zgód, przebiegu decyzji i danych pod spodem. Wymagania dla systemu pożyczkowego:

• Treści reklamowe muszą się zmieniać bez nowego wydania. Ostrzeżenie o kosztach musi się pojawiać w każdej reklamie, także na stronach docelowych i w kalkulatorach, które promują kredyt, a gdy nośnik elektroniczny nie pozwala czytelnie pokazać wszystkich standardowych informacji, część z nich może być dostępna po kliknięciu, przewinięciu albo przesunięciu (art. 8 ust. 6).
• Formularz informacyjny to dane. Musi być czytelny na ekranie telefonu i spójny we wszystkich kanałach, więc generuj go z danych oferty, a nie z osobnego dokumentu, który może się rozjechać.
• Żadnych zaznaczonych z góry pól. Opcje domyślne, w tym zaznaczone z góry pola, nie są zgodą na kredyt ani na usługi dodatkowe (art. 15). Sprzedaż wiązana jest zakazana, a pakietowa dozwolona (art. 14 ust. 1), więc produkt dodatkowy musi dać się odznaczyć bez blokowania wniosku.
• Żadnego kredytu bez wniosku klienta. Oferta przedzatwierdzona albo podniesienie limitu musi czekać na wyraźną zgodę klienta (art. 17).
• Cena spersonalizowana jest oznaczona. Jeśli cenę spersonalizowano przez zautomatyzowane przetwarzanie, informacje przedumowne to wskazują (art. 10 ust. 3 lit. m), a klient dostaje jasną informację (art. 13). Zapisz to jako pole oferty.
• Decyzję kredytową da się odtworzyć. Kredytodawca dokumentuje procedury oceny i wykorzystane informacje (art. 18 ust. 4). Gdy ocena korzysta ze zautomatyzowanego przetwarzania, konsument może żądać interwencji człowieka: wyjaśnienia, przedstawienia własnego stanowiska i ponownej oceny decyzji (art. 18 ust. 8). To wymaga ścieżki wniosku w aplikacji, kolejki przeglądu i zapisu, kto co zmienił.
• Klientów w trudnościach wykrywa się wcześnie. Kredytodawcy potrzebują procesów wczesnego wykrywania trudności finansowych (art. 36 ust. 2) i muszą kierować takich klientów do doradztwa zadłużeniowego (art. 36 ust. 3).

CCD2 wymaga też od państw członkowskich, żeby zapobiegały nadmiernie wysokim stopom oprocentowania, RRSO albo całkowitym kosztom kredytu, na przykład przez limity (art. 31 ust. 1), i zgłosiły te środki Komisji do 20 listopada 2026 r. Wzór na RRSO zostaje: art. 30 odsyła do załącznika III, jak opisuje hasło RRSO.

Według stanu na październik 2026 r. Polska nie opublikowała nowej ustawy wdrażającej CCD2, a ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim nadal obowiązuje. Już dziś ogranicza ona pozaodsetkowe koszty kredytu (art. 36a) i wymaga oceny zdolności kredytowej przed zawarciem umowy (art. 9). Jak dyrektywa działa w państwie bez ustawy krajowej, to pytanie do prawnika. Pożyczkodawcy działający w kilku państwach UE powinni przez pewien czas spodziewać się różnych krajowych wersji tych samych przepisów.

Nie prowadziliśmy projektu wdrożenia CCD2 i nie opisujemy poniższych aplikacji jako zgodnych z CCD2. Pokazują one, gdzie wymagania tego rodzaju trafiają w aplikacji pożyczkowej.

W aplikacji, którą od stycznia 2026 r. budujemy dla AvaFin Poland, o kolejności kroków wniosku decyduje system centralny AvaFin, a aplikacja je wyświetla, więc zmiana kolejności lub zakresu kroków nie wymaga nowej wersji aplikacji. Analityka i raportowanie awarii startują dopiero wtedy, gdy aplikacja odczyta decyzję klienta z platformy zarządzania zgodami, więc bez decyzji pozostają wyłączone. Art. 15 wprowadza tę samą zasadę dla kredytu: opcja domyślna nie jest zgodą.

W Aasa24, aplikacji pożyczkowej, którą od maja 2023 r. budujemy i rozwijamy dla Aasa Polska, zespół Aasa zmienia parametry kalkulatora, dokumenty i komunikaty w panelu administratora, bez nowego wydania w sklepach z aplikacjami. W tej warstwie edytowałoby się zmienione ostrzeżenie o kosztach albo tekst informacji.