RRSO

Art. 3 lit. i dyrektywy o kredycie konsumenckim (2008/48/WE) definiuje rzeczywistą roczną stopę oprocentowania jako całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako roczny procent całkowitej kwoty kredytu, w stosownych przypadkach z kosztami, o których mowa w art. 19 ust. 2. Art. 3 lit. g definiuje całkowity koszt kredytu jako wszystkie koszty, w tym odsetki, prowizje, podatki i inne opłaty, które konsument musi ponieść w związku z umową o kredyt i które są znane kredytodawcy, z wyjątkiem kosztów notarialnych. Koszty usług dodatkowych, takich jak składki ubezpieczeniowe, wlicza się, gdy zawarcie umowy o taką usługę jest obowiązkowe, żeby dostać kredyt albo dostać go na oferowanych warunkach. Przy samym obliczaniu RRSO art. 19 ust. 2 pomija opłaty za niewykonanie zobowiązań z umowy.

Załącznik I podaje jedno równanie dla całej UE. Zrównuje ono wartość bieżącą wszystkich wypłat z wartością bieżącą wszystkich spłat i opłat:

suma dla k = 1..m z C_k x (1 + X)^(-t_k) = suma dla l = 1..m' z D_l x (1 + X)^(-s_l)

X to RRSO. C_k to wypłata numer k, a t_k to czas od pierwszej wypłaty do tej wypłaty, w latach. D_l to spłata lub opłata numer l, a s_l to czas od pierwszej wypłaty do tej płatności, w latach. Obliczenie zakłada, że umowa obowiązuje przez uzgodniony okres, a obie strony płacą w uzgodnionych terminach. Rok liczy 365 dni (366 w roku przestępnym), 52 tygodnie albo 12 równych miesięcy, a równy miesiąc ma 30,41666 dnia. Wynik podaje się z dokładnością co najmniej do jednego miejsca po przecinku, zaokrąglając od 5 w górę.

Polska ustawa o kredycie konsumenckim przejmuje definicję w art. 5 pkt 12, a wzór i założenia w załączniku nr 4.

Zasadniczo równanie nie ma rozwiązania w postaci jawnego wzoru na X, więc system wyznacza je numerycznie, na przykład metodą Newtona albo bisekcji. RRSO jest więc wynikiem całego harmonogramu przepływów, a każdy parametr, który zmienia datę albo kwotę, zmienia wynik.

Przeliczenie na skalę roku daje wysokie liczby przy krótkich pożyczkach. Pożyczka 1 000 zł spłacona kwotą 1 100 zł po 30 dniach ma RRSO około 218,9%, bo koszt jest kapitalizowany w skali roku. Pożyczka 3 000 zł spłacana w 12 miesięcznych ratach po 300 zł ma RRSO około 41,3%. Zespół produktowy i prawny powinien spodziewać się takich liczb na ekranie, a aplikacja musi pokazać je tak, jak zostały wyliczone.

Każdy kanał musi pokazywać tę samą liczbę. Polska ustawa wymaga podania RRSO w reklamie, która zawiera dane o koszcie kredytu (art. 7), oraz w umowie, razem z całkowitą kwotą do zapłaty i wszystkimi założeniami przyjętymi do obliczenia (art. 30 ust. 1 pkt 7). Naruszenie art. 30 ust. 1 pkt 7 pozwala konsumentowi zwrócić kredyt bez odsetek i innych kosztów (art. 45). Jeśli kalkulator, formularz informacyjny i umowa liczą RRSO osobno, różnica w zaokrągleniu albo pominięta opłata staje się ryzykiem prawnym. Harmonogram i RRSO powinien wyliczać jeden silnik cenowy, a każdy kanał powinien wyświetlać jego wynik.

Promocje i kolejne pożyczki zmieniają parametry. Rabat na prowizję albo inna oferta dla powracającego klienta zmienia przepływy, więc RRSO trzeba przeliczyć dla tej oferty i zapisać razem z nią.

Dziś metodę wyznaczają art. 19 i załącznik I dyrektywy 2008/48/WE. Nowa dyrektywa o kredycie konsumenckim, czyli dyrektywa (UE) 2023/2225, zachowuje tę samą zasadę w art. 30 i przenosi wzór do załącznika III; jej daty i zasady dotyczące limitów kosztów opisuje hasło CCD2. W Polsce ustawa o kredycie konsumenckim ogranicza pozaodsetkowe koszty kredytu (art. 36a), a RRSO liczy się według wzoru z załącznika nr 4 i podaje konsumentowi.

W aplikacji, którą od stycznia 2026 r. budujemy dla AvaFin Poland, kalkulator pokazuje gościom i zalogowanym klientom kwotę, okres, koszt, RRSO, termin spłaty i kody promocyjne. Ceny pochodzą z tego samego silnika cenowego co system centralny AvaFin, więc kwota w aplikacji jest kwotą z umowy. Nie budowaliśmy tego silnika ani obliczania RRSO. Nasza praca dotyczyła tego, jak wyniki są prezentowane i sprawdzane w aplikacji.

Ekran propozycji pożyczki pokazuje poprzednie RRSO przekreślone obok nowego, gdy oferta zmienia cenę, tak samo jak odsetki i prowizję. Wniosek z budowy tego ekranu: przekreślone RRSO musi pochodzić z silnika cenowego razem z ofertą. Jeśli aplikacja wylicza je sama, może pokazać liczbę, której silnik nigdy nie wyliczył.