Zakup energii (transze i przetargi)

W UE firma może kupować energię od dowolnie wybranego sprzedawcy. Gwarantuje to art. 4 dyrektywy 2019/944, a w Polsce art. 4j Prawa energetycznego daje każdemu odbiorcy prawo zakupu energii od wybranego przez siebie sprzedawcy. Sieć zostaje przy lokalnym operatorze, więc zakup dotyczy samej energii. Zgodnie z art. 5 Prawa energetycznego odbiorca podpisuje albo umowę sprzedaży i osobną umowę o świadczenie usług dystrybucji, albo jedną umowę kompleksową, która obejmuje oba elementy. Umowa sprzedaży musi określać co najmniej miejsce dostarczenia, ilość energii w podziale na okresy umowne oraz cenę albo grupę taryfową.

Mała firma zwykle podpisuje umowę z jedną ceną na rok lub dwa lata. Odbiorca, który wydaje na energię setki tysięcy euro rocznie, ma więcej możliwości. Przy cenie stałej cały wolumen wycenia się przy podpisaniu umowy. Przy zakupie transzowym umowa ustala zasady, a odbiorca z czasem ustala cenę kolejnych części wolumenu: każdą transzę wycenia się według notowania produktu terminowego, na przykład pasma rocznego, z dnia zakupu albo według średniej notowań z uzgodnionego okresu. To, co do dostawy pozostanie otwarte, rozlicza się po cenie spot albo indeksie. Część wolumenu może pochodzić z umowy PPA. Sprzedawcę wybiera się w przetargu: odbiorca albo jego doradca prosi sprzedawców o oferty według tej samej specyfikacji i porównuje je pozycja po pozycji.

Platforma zakupowa musi codziennie odpowiadać na trzy pytania: ile już kupiono i po jakiej cenie, ile kosztowałaby reszta dzisiaj i czy faktury zgadzają się z umowami. Do tego potrzebuje:

• Pozycji dla każdej umowy: oczekiwany wolumen, wolumen kupiony i otwarty, według produktu i okresu dostawy. Użytkownicy wpisują transze w MW, MWh albo procentach, więc system potrzebuje jednej jednostki wewnętrznej, jawnego przeliczenia i zapisu tego, co wpisał użytkownik.
• Ceny symulowanej, przeliczanej codziennie: kupione transze po ich cenach plus otwarty wolumen po bieżących cenach terminowych.
• Typów transz innych niż zakup jednego dnia, na przykład transzy po średniej cenie produktu z okresu, której wartość zmienia się codziennie aż do końca tego okresu.
• Ceny budżetowej z datami obowiązywania i historią zmian. Obliczenia korzystają z ostatniej wartości, a historia przechowuje wszystkie wcześniejsze wartości na potrzeby audytu.
• Codziennych importów danych rynkowych z kilku źródeł, z obsługą świąt, stref czasowych i brakujących notowań.
• Zapisu każdej decyzji: kto rekomendował zakup, z jakim uzasadnieniem, kto go zatwierdził i kiedy.
• Przetargów w jednej strukturze ofert, żeby ceny, wolumeny i warunki różnych sprzedawców dało się porównać.
• Kontroli faktur. Faktura kontrolna (wyliczona) (shadow invoice) powstaje z umowy, danych pomiarowych i taryfy dystrybucyjnej, a system porównuje ją z fakturami sprzedawcy i operatora. Należą do niej takie pozycje jak opłata mocowa.
• Gwarancji pochodzenia kupionych razem z energią albo osobno, śledzonych na potrzeby raportowania emisji.

Od 2020 r. budujemy platformę Enerace.Online dla Enerace, firmy, która doradza przedsiębiorstwom w zakupie energii elektrycznej i gazu. Platforma wylicza pozycję portfela klienta z wprowadzonych umów, co zastąpiło obliczenia w arkuszach, i dla każdej umowy liczy cenę symulowaną na podstawie dotychczasowych zakupów i bieżącej sytuacji rynkowej. Zakup transz w MW pojawił się w 2021 r., a w 2022 r. dodaliśmy MWh. System przelicza jedno i drugie na procent wolumenu umowy. Również w 2022 r. zbudowaliśmy transze po średniej cenie wybranego produktu z zakresu dat, na przykład 50% wolumenu po średniej cenie kontraktu na pasmo w 2023 r. (BASE_Y-23 na TGE) z okresu od 14 stycznia do 30 października 2022 r. Platforma codziennie aktualizuje tę średnią aż do daty końcowej i pomija zakupy wprowadzone przed okresem uśredniania. Pod koniec 2022 r. ceny budżetowe dostały daty obowiązywania i historię zmian, a obliczenia zawsze biorą ostatnią wartość.

Konsultanci wystawiają rekomendacje zakupowe z uzasadnieniem, klient akceptuje je w platformie, a każda decyzja trafia do historii. Moduł przetargów, zbudowany w trzech etapach w 2024 r. i rozbudowany między wrześniem 2025 r. a styczniem 2026 r., pozwala przeglądać i porównywać oferty sprzedawców. Kontrola faktur powstała w 2023 r.: model faktury kontrolnej oraz import z plików CSV danych z faktur i danych operatora sieci, które system porównuje ze sobą. W 2024 r. doszły koszty dystrybucji, a w 2025 r. raporty z kontroli faktur.