Umowa PPA

Prawo UE definiuje umowę zakupu energii w rozporządzeniu 2019/943 (art. 2 pkt 77, dodany rozporządzeniem 2024/1747) jako umowę, w której osoba fizyczna lub prawna zobowiązuje się kupować energię elektryczną od wytwórcy na warunkach rynkowych. W praktyce PPA to umowa wieloletnia między kupującym energię a właścicielem konkretnej instalacji, zwykle wiatrowej lub słonecznej. Corporate PPA to umowa, w której kupującym jest odbiorca końcowy, na przykład fabryka albo operator centrum danych, a nie przedsiębiorstwo energetyczne.

Umowy PPA różnią się sposobem dostawy, wolumenem i ceną. W PPA fizycznym energia trafia do portfela bilansującego kupującego, często przez sprzedawcę, który pośredniczy w dostawie (tzw. sleeving). W PPA wirtualnym (finansowym) wytwórca sprzedaje energię na rynku spot, a strony rozliczają różnicę między ceną umowną a rynkową. Co do wolumenu, kupujący może brać całą produkcję instalacji, stałe pasmo baseload albo profil dopasowany do własnego zużycia. Cena może być stała, indeksowana albo stała z dolnym i górnym limitem. Gwarancje pochodzenia często przechodzą na kupującego razem z energią.

Reforma modelu rynku energii elektrycznej UE z 2024 r. dodała do rozporządzenia 2019/943 art. 19a o umowach PPA. Państwa członkowskie muszą zapewnić instrumenty, takie jak systemy gwarancji po cenach rynkowych, żeby umowy PPA mogli zawierać także kupujący, którzy napotykają bariery wejścia. Jeśli taki system wspiera państwo, musi on zawierać przepisy, które nie obniżają płynności rynków energii, i nie może wspierać zakupu energii z paliw kopalnych.

Dwa wymogi trafiają wprost do umowy, a więc i do modelu danych. Umowa PPA musi określać obszar cenowy dostawy oraz to, kto odpowiada za zapewnienie międzystrefowych praw przesyłowych, jeśli obszar cenowy się zmieni, na przykład po przeglądzie konfiguracji obszarów cenowych. Musi też określać warunki, na jakich każda ze stron może z umowy wyjść, w tym opłaty za wyjście i okresy wypowiedzenia. To samo rozporządzenie osobno definiuje dwustronny kontrakt różnicowy: umowę między wytwórcą a kontrahentem, zwykle podmiotem publicznym, która wyznacza zarówno minimalne, jak i maksymalne wynagrodzenie wytwórcy. To publiczny system wsparcia.

Umowa PPA dokłada do standardowych produktów zakupowych wieloletni kontrakt z własną logiką wolumenu. System, który nią zarządza, czy to platforma zakupowa, czy pełny ETRM, potrzebuje:

• Modelu umowy, który obejmuje rzeczywiste warunki: okres obowiązywania, datę początku i końca, obszar cenowy, profil wolumenu, formułę ceny na miesiąc lub rok, indeksację, limity ceny, walutę, gwarancje pochodzenia i warunki wyjścia. Umowy zmienia się aneksami, więc trzeba przechowywać wersje.
• Wolumeny przychodzą w MW, MWh albo jako procent zużycia. Wybierz jedną jednostkę wewnętrzną, przeliczaj jawnie i pokazuj użytkownikowi, co wpisał.
• Umowy pay-as-produced nie da się rozliczyć bez zmierzonej produkcji instalacji w rozdzielczości 15 minut, a umowa oparta na udziale w zużyciu wymaga danych pomiarowych kupującego.
• PPA rzadko pokrywa całe zużycie. System musi liczyć dla każdego okresu zużycie minus wolumen PPA minus inne zabezpieczenia i wyceniać resztę względem kontraktów terminowych i rynku dnia następnego.
• Rozliczenie PPA wirtualnego to (cena umowna minus cena rynkowa) razy wolumen, dla każdego okresu, ze ścieżką audytu, którą kontrahent może sprawdzić.
• Raporty obejmują poziom zabezpieczenia, efektywny koszt za MWh i gwarancje pochodzenia do raportowania emisji.

W platformie Enerace, firmy doradzającej w zakupie energii, umowy PPA są częścią modułu kontraktów od 2021 r., kiedy PPA dodaliśmy jako towar. W latach 2022-2023 zbudowaliśmy sekcję PPA w kontraktach klientów: użytkownik wpisuje miesięczny wolumen w MW, MWh albo procentach, który system zawsze przelicza na procenty, oraz cenę na każdy miesiąc. Na tej podstawie platforma generuje odpowiednią transzę zakupu na tych samych zasadach, na których platforma automatycznie kupuje transze, kupuje wybrany w kontrakcie produkt spot i dopiero potem dopełnia resztę pozycji. W 2026 r. dodaliśmy rejestrowanie zakupów PPA w kontraktach.