Europejski akt o dostępności (EAA)

Europejski akt o dostępności to dyrektywa (UE) 2019/882 z 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wymogów dostępności produktów i usług. Dyrektywa nie obowiązuje firm bezpośrednio. Każde państwo członkowskie musiało przenieść ją do prawa krajowego do 28 czerwca 2022 r. i stosować te przepisy od 28 czerwca 2025 r. W Polsce zrobiła to ustawa z 26 kwietnia 2024 r. o zapewnianiu spełniania wymagań dostępności niektórych produktów i usług przez podmioty gospodarcze (Dz.U. 2024 poz. 731), która weszła w życie 28 czerwca 2025 r.

EAA wylicza, co obejmuje. Produkty wprowadzane do obrotu po 28 czerwca 2025 r.: komputery konsumenckie i ich systemy operacyjne, terminale płatnicze, bankomaty, biletomaty, automaty do odprawy, interaktywne kioski informacyjne, urządzenia konsumenckie do usług telekomunikacyjnych i do odbioru audiowizualnych usług medialnych oraz czytniki e-booków. Usługi świadczone konsumentom po 28 czerwca 2025 r.: łączność elektroniczna, dostęp do audiowizualnych usług medialnych, strony internetowe, aplikacje mobilne, bilety elektroniczne i informacje o podróży w czasie rzeczywistym w transporcie lotniczym, autobusowym, kolejowym i wodnym, bankowość detaliczna, e-booki i służące do nich oprogramowanie oraz handel elektroniczny.

Zanim uznasz, że Twoja usługa jest objęta przepisami, sprawdź te ograniczenia:

• Lista obejmuje tylko usługi dla konsumentów. Narzędzie sprzedawane wyłącznie firmom jest poza nią.
• Mikroprzedsiębiorcy świadczący usługi są zwolnieni. Dyrektywa uznaje firmę za mikroprzedsiębiorstwo, gdy zatrudnia mniej niż 10 osób, a jej roczny obrót lub suma bilansowa nie przekracza 2 mln euro.
• Część treści stron i aplikacji jest wyłączona: nagrania audio i wideo oraz dokumenty biurowe opublikowane przed 28 czerwca 2025 r., archiwa, których się już nie edytuje, i treści stron trzecich, których firma nie finansuje, nie tworzy i nie kontroluje.

Umowy o świadczenie usług zawarte przed 28 czerwca 2025 r. mogą obowiązywać bez zmian do wygaśnięcia, ale nie dłużej niż do 28 czerwca 2030 r. Usługodawca może do 28 czerwca 2030 r. korzystać z produktów, których używał już do tej samej usługi, a z terminali samoobsługowych nawet przez 20 lat od rozpoczęcia ich używania. Firma może też odstąpić od wymagania, jeśli wymagałoby to zasadniczej zmiany produktu lub usługi albo nałożyłoby na nią nieproporcjonalne obciążenie. Musi jednak udokumentować tę ocenę, przechowywać ją przez pięć lat, a w przypadku usług powtarzać ją co najmniej co pięć lat.

Dla usług główne wymaganie jest w załączniku I: strony internetowe, w tym powiązane aplikacje online, oraz aplikacje mobilne mają być postrzegalne, funkcjonalne i zrozumiałe oraz działać niezawodnie z przeglądarkami i technologiami wspomagającymi. To cztery zasady WCAG. Sama dyrektywa nie wymienia WCAG ani żadnej jego wersji. Mówi, że produkt lub usługa zgodne z normą zharmonizowaną opublikowaną w Dzienniku Urzędowym UE są uznawane za zgodne z wymaganiami.

Tą normą jest EN 301 549. Wersję 4.1.1, przyjętą 24 sierpnia 2026 r., przygotowano na podstawie wniosku normalizacyjnego Komisji do EAA. W załączniku ZB przypisuje ona swoje punkty do wymagań dyrektywy, a punkty dotyczące stron i aplikacji dostosowuje do WCAG 2.2. Według art. 15 dyrektywy norma daje domniemanie zgodności, gdy odesłanie do niej zostanie opublikowane w Dzienniku Urzędowym. Poprzednia wersja, 3.2.1 z 2021 r., opiera się na WCAG 2.1 i jest normą dla stron sektora publicznego według dyrektywy w sprawie dostępności stron internetowych. W praktyce zespół, który buduje produkt zgodnie z WCAG 2.2 na poziomie AA, spełnia wymagania obu wersji dla stron i aplikacji.

Polska ustawa powierza koordynację systemu nadzoru Prezesowi Zarządu PFRON (Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych), a organy nadzoru rynku przypisuje do branż. Handel elektroniczny nadzoruje minister właściwy do spraw informatyzacji, bankowość detaliczną Rzecznik Finansowy, a usługi telekomunikacyjne, dostęp do audiowizualnych usług medialnych, czytniki i e-booki Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej. Usługi transportu pasażerskiego mają własne organy transportowe.

Konsument może złożyć skargę bezpośrednio do firmy. Firma ma 30 dni na odpowiedź, a w szczególnie skomplikowanych sprawach do 60 dni, jeśli wyjaśni przyczynę zwłoki. Gdy nie dotrzyma terminu, skargę uważa się za rozpatrzoną zgodnie z żądaniem, a firma ma do 6 miesięcy od jej otrzymania na spełnienie tego żądania.

Usługodawca, który nie spełnia wymagań dostępności, może dostać karę do dziesięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej za poprzedni rok, ale nie wyższą niż 10% obrotu z poprzedniego roku obrotowego. Wysokość kary zależy od wagi naruszenia, liczby niezgodnych produktów lub usług i liczby osób, których dotyczy. Karę nakłada decyzją Prezes Zarządu PFRON albo właściwy organ nadzoru rynku.

To inna ustawa niż ustawa z 4 kwietnia 2019 r. o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1440). Tamta ustawa, nazywana zwykle ustawą o dostępności cyfrowej, dotyczy podmiotów publicznych i nakazuje im publikować deklarację dostępności. EAA i ustawa z 2024 r. dotyczą firm prywatnych, które dostarczają wymienione produkty i usługi.

To, czy EAA obejmuje daną usługę, jest pytaniem prawnym. Praca nad oprogramowaniem wygląda tak samo niezależnie od odpowiedzi:

• Spisz kanały, z których korzystają konsumenci: stronę, aplikację webową, aplikacje na iOS i Androida oraz generowane przez nie dokumenty i e-maile.
• Zleć audyt dostępności według WCAG 2.2 AA. Powinien łączyć skany automatyczne z ręcznymi testami klawiaturą i czytnikiem ekranu, bo skaner sprawdza tylko część kryteriów.
• Popraw znalezione błędy w projekcie i w kodzie, a potem przetestuj każdy jeszcze raz. Błąd jest zamknięty po ponownym teście, a nie po commicie.
• Pilnuj tego, czego skanery nie widzą, np. zarządzania fokusem w oknach dialogowych i nawigacji. Od niego zależy, czy osoba z czytnikiem ekranu dokończy płatność albo rejestrację.
• Przygotuj informacje o dostępności do regulaminu usługi i ustal sposób przyjmowania skarg i odpowiadania na nie w ciągu 30 dni.
• Dodaj testy dostępności do procesu wydań, żeby każda nowa wersja utrzymywała osiągnięty poziom.

Audytujemy aplikacje webowe i mobilne według WCAG 2.2 AA i ten sam zespół poprawia błędy w React, React Native i Django. Jak wygląda ta praca, opisujemy na stronie usługi audytu dostępności.

W Centrum Komunikacji, aplikacji dla osób głuchych, słabosłyszących, niewidomych i głuchoniewidomych budowanej według WCAG 2.1 AA, okno dialogowe z 4 kontrolkami nie wypuszcza VoiceOver poza siebie, więc użytkownik czytnika ekranu nie trafia do 25 kontrolek za nim. Takie działanie wbudowaliśmy w komponenty React Native. W Generatorze ETR dla PSONI specyfikacja wymaga WCAG 2.2 na poziomie AAA, a uwagi z testów z czytnikiem ekranu śledzimy i sprawdzamy ponownie osobno na każdej platformie.

10 października 2026 r. przeprowadziliśmy audyt własnej strony według WCAG 2.2 AA. Przed poprawkami skaner axe znalazł 6 naruszeń, a pomiar kontrastu na pikselach wykrył 29 elementów tekstu na zdjęciach ze zbyt małym kontrastem. Nasza strona jest nadal częściowo zgodna, między innymi dlatego, że 7 z 10 naszych filmów na YouTube ma tylko automatyczne napisy.