DSR

Prawo UE definiuje demand response w dyrektywie 2019/944 (art. 2 pkt 20) jako zmianę poboru energii przez odbiorców końcowych względem ich zwykłego lub bieżącego profilu zużycia. Impulsem może być sygnał rynkowy, na przykład cena zmienna w czasie albo płatność motywacyjna, albo przyjęcie oferty odbiorcy, który sprzedaje zmniejszenie lub zwiększenie poboru na zorganizowanym rynku. Odbiorca może to robić sam albo przez agregację, którą ten sam artykuł definiuje jako łączenie poboru lub wytwarzania wielu odbiorców w celu sprzedaży na dowolnym rynku energii.

W praktyce są dwie odmiany. W DSR implicit odbiorca widzi cenę, na przykład taryfę dynamiczną, i sam przesuwa zużycie. Nikt go nie wzywa i nikt nie porównuje jego poboru z profilem bazowym. W DSR explicit odbiorca, zwykle przez agregatora, sprzedaje elastyczność jako produkt. Kupujący (operator sieci, mechanizm mocowy albo rynek bilansujący) wysyła wezwanie, portfel zmniejsza lub zwiększa pobór w zadanym oknie, a zapłata zależy od tego, co zmierzono.

Zdarzenie explicit ma pięć kroków: rejestrację i test każdego obiektu, profil bazowy, czyli szacunek poboru bez wezwania, samo wezwanie z okresem wyprzedzenia, realizację oraz rozliczenie względem profilu bazowego.

W Polsce DSR explicit sprzedaje się głównie na rynku mocy, jako jednostki rynku mocy redukcji zapotrzebowania. PSE ogłaszają okresy przywołania (dawniej okresy zagrożenia) nie później niż 8 godzin wcześniej. Dostawca mocy z jednostką redukcji zapotrzebowania może wystąpić do PSE o testowy okres przywołania. W czasie testu jednostka musi dostarczyć co najmniej swój obowiązek mocowy w danej godzinie. Negatywny wynik testu oznacza utratę wynagrodzenia za ten okres i karę.

Na rynku bilansującym agregator może połączyć obiekty wytwórcze, magazyny i odbiory w jednostkę grafikową agregatu (JGA) o mocy od 0,2 MW do 50 MW; zasady wejścia po reformie z czerwca 2024 r. opisujemy w haśle aFRR. Na razie nikt z tej drogi nie skorzystał: w ocenie URE za pierwszy rok reformy, do 30 czerwca 2025 r., na rynku bilansującym nie było ani jednej jednostki grafikowej agregatu.

Większość platformy DSR to obsługa danych, a wezwania są mniejszą częścią. O jej architekturze decydują zwykle te wymagania:

• Rejestr obiektów działa na poziomie punktu poboru energii (PPE). Każdy punkt potrzebuje mocy zadeklarowanej lub umownej, możliwej redukcji, właściciela i jednostki agregacyjnej, do której należy. Jeden klient może mieć punkty w kilku jednostkach, a jedno wezwanie może objąć punkty wielu klientów.
• Metodę profilu bazowego określają zasady programu, więc system musi ją wdrożyć dokładnie, wersjonować i przeliczać, gdy wezwanie pojawi się z krótkim wyprzedzeniem albo dane pomiarowe przyjdą z opóźnieniem. Luki w danych wymagają jawnej reguły; po cichu interpolowane wartości ktoś zakwestionuje przy rozliczeniu.
• Wezwanie ma początek, koniec i żądaną moc. Platforma dzieli tę moc między punkty (po równo, według mocy zadeklarowanej albo z buforem ponad żądany wolumen) i sprawdza, czy suma zgadza się z wezwaniem.
• Powiadomienia SMS, e-mail lub przez API muszą dotrzeć do uczestników, a system powinien zauważyć, kiedy nie dotarły.
• Pomiar opiera się na danych interwałowych w rozdzielczości rozliczeniowej (na większości rynków UE 15 minut). Raporty godzinowe lub interwałowe powinny powstawać zaraz po zamknięciu interwału, z sumami na wezwanie, jednostkę i klienta.
• Operator sieci, agregator, odbiorca końcowy i doradca energetyczny, który zarządza punktami w imieniu klienta, widzą tylko swoje punkty i swój udział w wezwaniu.

Zbudowaliśmy moduł DSR w platformie zarządzania energią Zeronest. Grupuje on pojedyncze punkty poboru w jednostki agregacyjne i pozwala agregatorowi tworzyć na nich wezwania. W 2026 r., na prośbę agregatora korzystającego z platformy, zmieniliśmy logikę przydziału: wcześniej wezwanie dzieliło żądaną redukcję po równo między punkty, a teraz każdy punkt dostaje zadeklarowaną dla niego moc. Zadeklarowane moce mogą w sumie przekraczać wezwanie, więc agregator może wezwać 5 MW, a od swoich klientów wymagać 5,25 MW. API odrzuca wezwanie, gdy żądana suma nie zgadza się z limitem i buforem.

Po utworzeniu wezwania uczestnicy dostają SMS i e-mail z linkiem do potwierdzenia. Dziesięć minut później platforma sprawdza, czy wszystkie SMS-y wyszły, i wysyła operatorowi e-mailem listę tych, które nie dotarły. Dla każdego wezwania platforma liczy skorygowany profil bazowy, ma proces odtwarzania danych po przerwach, także dłuższych niż dziesięć dni, i tworzy raport za każdą godzinę wkrótce po jej końcu: dla wezwania od 14:00 do 15:00 o 15:15. Klient, którego punkty są w jednym wezwaniu z punktami innych klientów, widzi tylko łączną moc własnych punktów.