Harmonogram spłat

Dyrektywa o kredycie konsumenckim (2008/48/WE) wymaga, by każda umowa o kredyt określała kwotę, liczbę i częstotliwość płatności dokonywanych przez konsumenta (art. 10 ust. 2 lit. h). Gdy umowa jest zawarta na czas określony, a kapitał spłaca się w ratach, konsument ma też prawo otrzymać na żądanie, bezpłatnie i w każdej chwili trwania umowy, zestawienie w formie tabeli amortyzacji (art. 10 ust. 2 lit. i oraz ust. 3). Tabela pokazuje należne płatności i ich terminy, a każdą ratę dzieli na spłatę kapitału, odsetki według stopy oprocentowania i ewentualne dodatkowe koszty. Gdy stopa albo koszty mogą się zmienić, tabela musi jasno informować, że jej dane obowiązują tylko do takiej zmiany.

Art. 11 dotyczy zmian stopy oprocentowania. Konsument musi dostać informację na papierze albo innym trwałym nośniku, zanim zmiana zacznie obowiązywać, a informacja musi podawać kwotę płatności po zmianie i, jeśli zmienia się liczba albo częstotliwość płatności, także te dane.

Polska ustawa o kredycie konsumenckim przyjmuje ten sam model. Art. 30 ust. 1 pkt 8 wymaga, by umowa określała zasady i terminy spłaty, w tym kolejność zaliczania rat na poczet należności kredytodawcy. Art. 37 daje konsumentowi z umową na czas określony prawo, by na wniosek, w każdym czasie i bezpłatnie otrzymać harmonogram spłaty. Harmonogram podaje termin i wysokość każdej raty z podziałem na kapitał, odsetki i wszystkie inne koszty kredytu, a przy umowach ze zmienną stopą albo kosztami zawiera informację, że dane obowiązują do ich zmiany. Art. 36 wymaga informacji o zmianie stopy na trwałym nośniku przed zmianą, z nową wysokością raty oraz liczbą i częstotliwością płatności, jeśli się zmieniają.

W systemie harmonogram to dane wyliczane. System liczy go na nowo po każdej wpłacie, a każda wersja musi być poprawna przez cały okres trwania pożyczki.

Jedynym źródłem powinien być system pożyczkowy. To on wylicza harmonogram z umowy, a aplikacja, PDF i księgowość czytają te same dane. Gdy aplikacja liczy raty samodzielnie, prędzej czy później rozjadą się z dokumentami.

Harmonogram ma wersje. Wpłata, wcześniejsza spłata, wakacje kredytowe, przedłużenie albo zmiana stopy tworzą nową wersję. Przechowuj każdą wersję, którą dostał klient, z datą, bo reklamacja albo audyt zapyta, co klient widział danego dnia.

Każda rata potrzebuje składników i statusu. Przepisy wymagają kapitału, odsetek i innych kosztów dla każdej raty, więc zapisuj składniki, a nie tylko sumę. Stany zapłacona, zapłacona częściowo, do zapłaty i zaległa potrzebują spisanych kryteriów, a wpłaty trzeba zaliczać w kolejności ustalonej w umowie. Klient czyta te statusy na ekranie spłaty, więc przycisk Zapłać powinien się pojawiać tylko wtedy, gdy jest co płacić.

Klient pobiera dokument sam. Może poprosić o harmonogram w każdej chwili i bezpłatnie, więc aplikacja powinna udostępniać aktualną wersję jako PDF bez telefonu na infolinię. Produkty ze zmienną stopą albo zmiennymi kosztami potrzebują w szablonie informacji o ważności danych.

Zmiany umowy wymagają osobnej informacji. Według art. 30a ustawy, obowiązującego od 5 kwietnia 2025 r., kredytodawca musi najpóźniej 30 dni przed zmianą postanowień umowy o kredyt konsumencki przekazać konsumentowi przejrzysty opis proponowanych zmian z harmonogramem ich wdrożenia oraz informację o możliwości złożenia reklamacji do kredytodawcy, a potem wniosku do Rzecznika Finansowego. Gdy zmiana następuje na wniosek konsumenta albo konsument zgodzi się na krótszy termin, 30 dni nie obowiązuje, ale informacja i tak musi trafić do niego przed zmianą. Zmiany stopy według art. 36 mają własną regułę. Dla systemu oznacza to zapis każdej informacji z datą obok wersji harmonogramu, którą zapowiadała.

CCD2 utrzymuje prawo do bezpłatnej tabeli amortyzacji i informacji o zmianie stopy; terminy i zmiany, które wprowadza, opisuje hasło CCD2.

W Aasa24, aplikacji pożyczkowej, którą od maja 2023 r. budujemy dla Aasa Polska, harmonogram spłat jest dostępny jako PDF od pierwszego publicznego wydania w listopadzie 2023 r., a PDF harmonogramu poprawiliśmy jeszcze w miesiącu wydania. W 2024 r. ustaliliśmy z Aasa, kiedy aplikacja ma pokazywać ratę jako zapłaconą, poprawiliśmy nieaktualną kwotę w harmonogramie rat i usunęliśmy przycisk Zapłać z ekranu spłaty, gdy nie było nic do zapłaty. W 2025 r. kalkulator, wybór oferty i przeliczenie oferty zaczęły dzielić odsetki na pierwszą ratę odsetkową i kolejne raty. Po stronie karty poprawiliśmy liczbę rat w harmonogramie spłat karty i ukryliśmy nieaktywne plany ratalne.