Czym jest przemysłowy IoT (IIoT)? Definicja, warstwy i korzyści

Czym jest przemysłowy IoT (IIoT)? Definicja, warstwy i korzyści

Spis treści

W skrócie

Przemysłowy IoT łączy maszyny i czujniki z oprogramowaniem, przez które operatorzy je monitorują i sterują nimi. Pokazujemy, jak taki system jest zbudowany, warstwa po warstwie, i czym różni się od IoT konsumenckiego.

Przemysłowy IoT (IIoT), czyli przemysłowy internet rzeczy, to sieć maszyn w środowisku przemysłowym, wyposażonych w czujniki i sterowniki, razem z oprogramowaniem, które nimi zarządza. Zbiera dane z urządzeń w fabrykach, na lotniskach i w obiektach energetycznych, pokazuje je operatorom i odsyła polecenia z powrotem. Dzięki temu firmy monitorują sprzęt i sterują procesami, a konserwację planują na podstawie bieżących danych.

IIoT to jeden z fundamentów Przemysłu 4.0. Jeśli planujesz własny system, zajrzyj na naszą stronę o usługach przemysłowego IoT.

Diagram warstw infrastruktury IIoT: czujniki, elementy wykonawcze i węzły brzegowe, bramka IoT, platforma IoT i serwer lokalny, przetwarzanie danych

Jak działa przemysłowy IoT

Większość systemów przemysłowego IoT da się podzielić na pięć warstw. Dane płyną w górę, od urządzeń do ludzi, którzy je obsługują, a polecenia wracają w dół. Przykłady poniżej pochodzą z projektów, które zbudowaliśmy. Szerzej opisujemy je w artykule przykłady przemysłowego IoT.

1. Urządzenia i czujniki

Najniższa warstwa to sam sprzęt: czujniki, liczniki, sterowniki, baterie, falowniki, kamery. Zwykle pochodzi od różnych producentów, a duża jego część była zainstalowana na długo przed tym, zanim ktokolwiek zaplanował oprogramowanie. W systemie zarządzania oświetleniem lotniskowym Monster, który zbudowaliśmy, sterownik każdej lampy dostał własny moduł IoT, a nowy system zastąpił stare oprogramowanie lotniska.

2. Łączność, sieci i protokoły

Urządzenia komunikują się z systemem przez protokoły polowe, takie jak Modbus po RS-485, a dane przesyłają dalej siecią przewodową oraz przez Wi-Fi albo łącze komórkowe. Między urządzeniami a chmurą często pracują lekkie protokoły komunikatów, takie jak MQTT, a w fabrykach popularny jest OPC UA, standard wymiany danych między maszynami a oprogramowaniem. Na platformie energetycznej Zeronest, którą zbudowaliśmy, urządzenie odczytuje falownik przez Modbus i wysyła dane do chmury przez MQTT, korzystając z własnego łącza LTE.

Kable pasują do stałego sprzętu, który musi działać niezawodnie. Łącza bezprzewodowe i komórkowe docierają tam, gdzie okablowanie jest niepraktyczne, a brama przekłada protokoły polowe na komunikaty, jakich oczekuje platforma. Sieć sterowania zwykle oddziela się od sieci biurowej, żeby problem po jednej stronie nie przeniósł się na drugą.

3. Przetwarzanie brzegowe (edge computing)

Urządzenie brzegowe albo lokalny sterownik przetwarza dane na miejscu i podejmuje decyzje, które nie mogą zależeć od połączenia z siecią. System zarządzania energią (EMS), który zbudowaliśmy dla Skyfri, decyduje, kiedy baterie się ładują i rozładowują, i pilnuje, żeby oddawana do sieci moc nie przekroczyła limitu przyłącza. Steruje bateriami i falownikami także wtedy, gdy połączenie zniknie, a platforma łączy się z obiektami przez Azure IoT Edge i Azure IoT Hub.

4. Platforma i dane

Platforma w chmurze albo na serwerach firmy przechowuje odczyty, łączy je z danymi z zewnątrz i prowadzi analizy. Odczyty przychodzą jako szeregi czasowe, czyli jedna wartość na czujnik w danej chwili, więc platforma zapisuje je według czasu i porównuje z wcześniejszym zachowaniem urządzeń. Analiza sięga od prostych alarmów progowych po modele trendów. Tu działa też cyfrowy bliźniak, czyli model obiektu zasilany bieżącymi danymi. Dla magazynu energii cieplnej Kyoto Group zbudowaliśmy takiego bliźniaka: uwzględnia dane pogodowe i analizę cen energii, a inżynierom pozwala symulować pracę instalacji.

5. Aplikacje dla ludzi

Najwyższa warstwa to narzędzia operatorów i inżynierów: pulpity, alarmy, raporty i ekrany sterowania, często oparte na systemie SCADA (nadzór i zbieranie danych), czyli warstwie, która zbiera dane z lokalnych sterowników i przekazuje im polecenia operatorów. Różne osoby potrzebują różnych alertów, więc to samo zdarzenie może trafić do dyspozytorni jako krótkie ostrzeżenie, a do zespołu utrzymania ruchu jako zadanie ze szczegółami.

Przemysłowy IoT a IoT

IoT to pojęcie szersze. Obejmuje zarówno urządzenia konsumenckie, takie jak czujniki inteligentnego domu i opaski sportowe, jak i sprzęt przemysłowy. Przemysłowy IoT to ta część, która działa w przemyśle, gdzie awarie są kosztowniejsze, a od bezpieczeństwa zależy więcej. Różni się też żywotność sprzętu: urządzenie konsumenckie wymienia się po kilku latach, a maszyny przemysłowe pracują przez dekady, więc oprogramowanie IIoT musi współpracować ze sprzętem zainstalowanym na długo przed nim i mówić protokołami polowymi, których ten sprzęt używa. A ponieważ sterowanie nie może stanąć razem z siecią, część logiki musi działać na miejscu. Od strony bezpieczeństwa zajrzyj do artykułu o cyberbezpieczeństwie systemów IoT.

Porównanie IoT konsumenckiego i przemysłowego w sześciu obszarach.
ObszarIoT konsumenckiPrzemysłowy IoT
SprzętNowe urządzenia sprzedawane z aplikacją i chmurą producentaMaszyny i sterowniki, które już są zainstalowane, często od kilku producentów
ŁącznośćDomowe Wi-Fi i chmura producentaProtokoły przemysłowe, takie jak Modbus, łącza przewodowe, łącza komórkowe i sieci lokalne
Gdy sieć padnieCzęsto zależy od połączenia z chmurą producentaSterowanie musi działać dalej na miejscu
UżytkownicyJedno gospodarstwo domoweOperatorzy, technicy i kierownicy, każdy z własną rolą, alertami i procedurami
Koszt awariiOpóźnienie i niewygodaZatrzymana produkcja albo zagrożenie dla ludzi
BezpieczeństwoChroni dane osobowe i kontaChroni fizyczny sprzęt: włamanie może sięgnąć maszyn

IIoT a Przemysł 4.0: czym się różnią?

Przemysł 4.0 to pojęcie szersze: czwarta rewolucja przemysłowa, w której zakłady i obiekty przemysłowe opierają się na automatyzacji, analizie danych, chmurze obliczeniowej, sztucznej inteligencji i połączonych urządzeniach. Przemysłowy IoT to jedna z jego technologii, ta, która łączy fizyczny sprzęt z oprogramowaniem. Monitorowana pompa to IIoT. Przemysłem 4.0 staje się dopiero wtedy, gdy takie dane napędzają automatyzację w całej działalności operacyjnej, razem z planowaniem i harmonogramowaniem.

Bez IIoT reszta Przemysłu 4.0 nie ma na czym pracować. Analityka i AI potrzebują danych z maszyn, a automatyka potrzebuje drogi, żeby odesłać do nich polecenia. Dane z baterii i falowników zasilają decyzje o ładowaniu i rozładowaniu, a te decyzje wracają do tych samych urządzeń: tę pętlę zamyka EMS z warstwy 3.

Diagram elementów Przemysłu 4.0: czujniki, przemysłowy IoT, sieć, aplikacje przemysłowe, narzędzia monitoringu, automatyzacja, bezpieczeństwo i jakość

Korzyści z przemysłowego IoT

Przemysłowy IoT opłaca się tam, gdzie sprzęt jest drogi w przestoju i trudno dostępny.

Podgląd w czasie rzeczywistym

Operatorzy widzą stan urządzeń na bieżąco, zamiast szukać usterki na miejscu. Pulpit systemu Monster pokazuje na przykład poziom naładowania baterii, stan zasilania i łączności oraz stan zasilaczy awaryjnych UPS. Przy sprzęcie rozrzuconym po wielu lokalizacjach jeden ekran zastępuje objazd.

Konserwacja predykcyjna

Odczyty zbierane w czasie pokazują, które urządzenia się zużywają. Pompa, której temperatura stopniowo rośnie, albo bateria trzymająca mniej ładunku niż dawniej, odstaje od własnej historii, więc serwis planuje się na dogodny moment, a nie po awarii.

Automatyka i optymalizacja zużycia energii

Rutynowe decyzje sterujące zapadają w oprogramowaniu, blisko urządzeń. EMS Skyfri prowadzi peak shaving (obcinanie szczytów poboru mocy z sieci) i odpowiada na polecenia lokalnego operatora sieci (OSD), a jego logika działa przy bateriach, a nie w odległym biurze.

Bezpieczeństwo przy słabej widoczności

ATOS, który zbudowaliśmy z AP-TECH dla jednego z głównych lotnisk w Polsce, łączy dane z pętli indukcyjnych i transponderów w bieżącą pozycję samolotów i pojazdów lotniskowych, na potrzeby operacji przy niemal zerowej widoczności. Kontrolerzy widzą te pozycje na dedykowanym pulpicie, więc mogą zarządzać ruchem i reagować na nietypowe zdarzenia.

Gdzie stosuje się przemysłowy IoT

Przemysłowy IoT stosuje się wszędzie tam, gdzie sprzęt jest kosztowny w przestoju albo trudno dostępny:

  • Produkcja: monitorowanie maszyn i linii, dane o jakości i planowanie konserwacji.
  • Energetyka i usługi komunalne: baterie, falowniki, magazyny energii i inne obiekty podłączone do sieci.
  • Lotniska i transport: sterowanie oświetleniem, pozycje samolotów i pojazdów, stan infrastruktury.
  • Logistyka i łańcuch dostaw: lokalizacja i stan towarów, a także pojazdów i magazynów, dzięki czemu opóźnienia i uszkodzenia widać, gdy przesyłka jest jeszcze w drodze.

Projekty, które zbudowaliśmy w tych obszarach, i to, co każdy z nich łączy, opisujemy w artykule pięć projektów przemysłowego IoT.

Typowe wyzwania w projektach przemysłowego IoT

Najczęstsze wyzwania to integracja, weryfikacja zapisów, wybór narzędzi i uprawnienia:

  • Każdy producent sprzętu wymaga osobnej integracji. Wspólny protokół, taki jak Modbus, nie oznacza, że każde urządzenie zachowuje się tak samo. Zeronest, platformę energetyczną rozproszonych instalacji, trzeba było integrować marka po marce, w sumie 16 marek falowników.
  • Zapisanie ustawienia w urządzeniu nie gwarantuje, że urządzenie je przyjęło, więc każdy zapis trzeba sprawdzić. Na platformie Zeronest każda wartość konfiguracji była po zapisie odczytywana z powrotem, a gdy się nie zgadzała, system podnosił alarm.
  • Narzędzia do prototypu i narzędzia na produkcję to osobne decyzje. Platformę, która działa w testach i przy weryfikacji koncepcji, trzeba jeszcze ocenić pod kątem wieloletniej pracy, zanim zacznie na niej działać produkcyjna logika sterowania.
  • Role i uprawnienia trzeba zaplanować wcześnie. Łatwiej ustalić na starcie projektu, kto widzi które alerty i kto może wysyłać polecenia do urządzeń, niż dokładać to później.

Jak zaczyna się projekt przemysłowego IoT

Projekt przemysłowego IoT zaczyna się od inwentaryzacji sprzętu, a dalej obejmuje sprawdzenie wykonalności, próbę na jednym obiekcie i plan pracy po wdrożeniu:

  1. Zrób inwentaryzację sprzętu: urządzenia, ich producenci, protokoły i to, co musi działać bez sieci. Robi to nasz bezpłatny warsztat discovery, jeszcze przed napisaniem kodu.
  2. Sprawdź wykonalność, zaczynając od najtrudniejszej części. Przed budową EMS dla Skyfri przeprowadziliśmy siedmiotygodniowy audyt techniczny, bo platforma musiała działać ze sprzętem i warunkami na obiektach, na które zespół nie miał jeszcze wpływu.
  3. Przetestuj ścieżkę danych od początku do końca na jednym obiekcie albo jednym typie maszyny, zanim system trafi na wszystkie.
  4. Zaplanuj pracę po wdrożeniu: inżynierowie, którzy znają integracje, powinni zostać przy systemie i pracować dalej razem z zespołem klienta.

Przemysłowy IoT: najczęstsze pytania

Czym jest przemysłowy IoT (IIoT)?

Przemysłowy IoT (IIoT) to sieć maszyn w środowisku przemysłowym, wyposażonych w czujniki i sterowniki, razem z oprogramowaniem, które nimi zarządza. Zbiera dane z urządzeń w produkcji i energetyce, na lotniskach i w logistyce, pokazuje je operatorom i odsyła polecenia z powrotem.

Czym różni się IoT od przemysłowego IoT?

IoT to pojęcie szersze i obejmuje też urządzenia konsumenckie, takie jak czujniki inteligentnego domu i opaski sportowe. Przemysłowy IoT to ta część IoT, która działa w przemyśle, gdzie awaria może zatrzymać produkcję albo zagrozić ludziom. Łączy istniejący sprzęt od wielu producentów i musi działać także wtedy, gdy sieć nie działa.

Jak działa przemysłowy IoT?

Urządzenia i czujniki na miejscu wysyłają dane przez protokoły polowe, takie jak Modbus, do urządzenia brzegowego albo lokalnego sterownika, który podejmuje decyzje lokalnie. Platforma przechowuje i analizuje dane, a operatorzy pracują z nimi na pulpitach i w alarmach oraz na ekranach SCADA. Polecenia wracają tą samą drogą do urządzeń.

Czym różni się IIoT od Przemysłu 4.0?

Przemysł 4.0 to szersza zmiana w stronę zautomatyzowanego przemysłu opartego na danych. IIoT jest jedną z jego technologii: tą częścią, która łączy maszyny i inny fizyczny sprzęt z oprogramowaniem, żeby analityka, AI i automatyka miały na czym pracować.

Jakie są korzyści z przemysłowego IoT?

Przemysłowy IoT daje firmie podgląd sprzętu w czasie rzeczywistym, konserwację planowaną przed awarią, rutynowe decyzje sterujące podejmowane w oprogramowaniu blisko urządzeń i lepsze bezpieczeństwo tam, gdzie człowiek nic nie widzi.

Czym jest konserwacja predykcyjna w przemysłowym IoT?

Konserwacja predykcyjna to serwisowanie sprzętu wtedy, gdy jego odczyty wskazują zużycie, a nie według stałego harmonogramu czy po awarii. Wymaga danych z czujników zbieranych w czasie i platformy, która porównuje nowe odczyty z historią danego urządzenia.

Gdzie stosuje się przemysłowy IoT?

Przemysłowy IoT stosuje się w produkcji, w elektrowniach i magazynach energii, na lotniskach oraz w logistyce i przedsiębiorstwach użyteczności publicznej. Pasuje wszędzie tam, gdzie sprzęt jest kosztowny w przestoju albo trudno dostępny.

Czego potrzeba, żeby zacząć projekt przemysłowego IoT?

Listy urządzeń z ich producentami i protokołami oraz decyzji, co musi działać bez sieci. Krótka faza discovery porządkuje jedno i drugie, zanim ruszy budowa.

Co dalej

Budujemy warstwy programowe systemów przemysłowego IoT, od integracji urządzeń i sterowania bez sieci po pulpity i cyfrowe bliźniaki. Więcej na stronie o naszych usługach przemysłowego IoT.

Planujesz system przemysłowego IoT? Zobacz, co budujemy i jak zaczyna się projekt.

Zobacz usługi przemysłowego IoT

Więcej artykułów: Przemysłowy IoT

Wszystkie artykuły: Przemysłowy IoT

Ustawienia dostępności

Rozmiar tekstu

100%