Rola interfejsu w systemach SCADA

Rola projektowania UX/UI w nowoczesnym tworzeniu oprogramowania przez ostatnią dekadę bardzo wzrosła. O sukcesie albo porażce aplikacji mobilnej często decyduje to, jak wygląda i jak łatwo się z niej korzysta. Twórcy aplikacji dobrze o tym wiedzą.

Niestety tego samego nie można powiedzieć o systemach do zastosowań przemysłowych czy produkcyjnych, a zwłaszcza o systemach SCADA (supervisory control and data acquisition).

Jako głośni orędownicy dobrego designu chcemy jednak to zmienić i przekonywać, jaką rolę interfejs odgrywa w dobrze działającym systemie SCADA.

W kolejnych akapitach omówimy:

• Dlaczego w systemach SCADA trzeba bardziej skupić się na interfejsie?
• Jakie są najważniejsze funkcje i cechy dobrego interfejsu SCADA?
• Co daje dobry interfejs w systemie SCADA?

SCADA (supervisory control and data acquisition, czyli system nadzoru i akwizycji danych) to rodzaj systemu używanego głównie w fabrykach i zakładach przemysłowych. Jego zadaniem jest zbieranie, przetwarzanie, analiza i prezentacja danych z różnych maszyn, urządzeń i czujników w całym zakładzie. Dostarcza dane w czasie rzeczywistym i historyczne, dzięki czemu firma może monitorować i optymalizować procesy we wszystkich obszarach.

W zależności od przypadku takie systemy mogą m.in.:

1. Wykrywać możliwe zagrożenia, błędy i awarie oraz o nich alarmować.
2. Monitorować zużycie części i podzespołów oraz umożliwiać predykcyjne utrzymanie ruchu.
3. Zdalnie sterować różnymi maszynami i procesami.

W każdym przypadku może to oznaczać coś zupełnie innego, bo systemy SCADA są używane praktycznie wszędzie, od fabryk pasty do zębów po elektrownie.

Uczciwie trzeba przyznać, że spora część systemów SCADA, które wciąż są powszechnie używane, jest przestarzała. Nawet jeśli ich warstwa sprzętowa nadal wystarcza do danego zastosowania, interfejsy wyglądają i działają, jakby powstały w czasach Windows 95. I całkiem możliwe, że rzeczywiście wtedy powstały.

Interfejs w systemie SCADA jest jak pecorino i czarny pieprz, które wieńczą idealną carbonarę. To ten efektowny element, dzięki któremu całe danie jest tym, czym ma być.

Załóżmy, że planujemy zbudować bardzo zaawansowaną linię produkcyjną, która korzysta z najnowszych rozwiązań, w tym systemów IoT, cyfrowych bliźniaków i rozszerzonej rzeczywistości. Do tego wszystkie te rozwiązania działają dzięki szybkiej sieci 5G.

W idealnym scenariuszu wszystkie te elementy i technologie działają w pełnej symbiozie, a analizować je i sterować nimi można w systemie SCADA. Żeby to było możliwe, system potrzebuje doskonale zaprojektowanego i łatwego w obsłudze interfejsu. Nie możemy zapominać, że ostatecznie z tego systemu będą korzystać ludzie.

Dlatego żeby zbudować idealny system SCADA, trzeba przeprowadzić gruntowny research i konsultacje z jak największą liczbą użytkowników końcowych. Interfejs powinien dać im wszystkie narzędzia, których potrzebują, żeby wykonywać swoją pracę jak najefektywniej.

Dość ewangelizacji. Porozmawiajmy konkretnie o tym, co taki system może dać.

Lepsze utrzymanie ruchu i zarządzanie kryzysowe

Każda firma chce wykrywać potencjalne problemy, zanim się rozwiną. Systemy SCADA mogą w tym bardzo pomóc.

Zamiast arkusza kalkulacyjnego i szeregu kolorowych liczb, jak dawniej, świetny nowoczesny interfejs może wizualnie pokazać każdy ważny element danego zakładu. Na przykład w naszym projekcie dla KYOTO wdrożyliśmy w widoku z kamery elementy rozszerzonej rzeczywistości, żeby najważniejsze dane były w pełni zrozumiałe.

Oczywiście z takimi narzędziami analitycy i ekipa utrzymania ruchu mają dużo łatwiejsze zadanie i mogą znacznie szybciej reagować na potencjalne problemy.

Łatwiejsza adaptacja użytkowników

Przy tak rozbudowanych systemach jak SCADA zawsze pojawia się opór ze strony... wszystkich. Użytkownicy są przyzwyczajeni do starych sposobów, więc adaptacja może być bolesna. Ryzyko jest duże i łatwo znaleźć w historii przypadki, w których źle zaprojektowane produkty wyrzucano do kosza, bo po prostu nie spełniały swojego zadania.

Dlatego dobry proces projektowania takich systemów obejmuje wiele konsultacji ze wszystkimi, którzy będą z nich korzystać, bo produkt końcowy musi odpowiadać na ich rzeczywiste potrzeby. Ma usprawniać procesy i zwiększać bezpieczeństwo w miejscu pracy. Chyba nie musimy tłumaczyć, jak dużą rolę odgrywa tu dobry interfejs.

Znacznie łatwiejsza sprzedaż

Dobrze zaprojektowany interfejs SCADA znacznie ułatwia sprzedaż produktu. Sam w sobie daje zespołom sprzedaży cały zestaw nowych argumentów, z których większość właśnie omówiliśmy. Jest też niedoceniany aspekt pierwszego wrażenia. Dobry interfejs przyciąga wzrok. Może zaimponować funkcjami i łatwo wyprzedzić konkurencję, która, jak już wyjaśniliśmy, zwykle nie robi w tym obszarze dużego wrażenia.

Przy tak szerokim wachlarzu zastosowań trudno mówić o szczegółach, ale jest kilka uniwersalnych elementów i cech, które powinien mieć każdy system.

Łatwa personalizacja

Z oprogramowania SCADA rzadko korzysta jeden dział czy jedna rola. Najczęściej w systemie są elementy ważne tylko dla kilku osób. Dlatego interfejs SCADA powinien dawać się łatwo dopasować do specjalisty lub celu, tak żeby użytkownik dostawał dokładnie te informacje, których potrzebuje, bez nadmiaru zbędnych danych.

Prezentacja i analiza danych historycznych

Możliwości analityczne to jedna z najważniejszych wartości systemów SCADA. Dzięki nim firmy mogą obniżać koszty, wykrywać i usuwać wąskie gardła oraz podejmować dużo lepsze decyzje.

Oczywiście pod warunkiem, że interfejs systemu daje im wystarczające narzędzia do analizy i prezentacji danych.

Skalowalność

Skoro interfejs SCADA łatwo się personalizuje, łatwo go też rozbudować. Wraz z rozwojem zakładu podłączanych jest więcej urządzeń i czujników, a coraz więcej użytkowników potrzebuje, żeby system działał zgodnie z ich potrzebami.

Dostępność

Nowoczesne systemy SCADA można budować jako aplikacje webowe, które działają na różnych urządzeniach, w tym na telefonach i tabletach.

Czytelność

W środowiskach, w których działają systemy SCADA, liczy się szybkość reakcji. Dlatego operator musi w ułamku sekundy odczytać każdy rodzaj danych i stan podzespołów oraz urządzeń.

Brak rozpraszaczy (skupienie)

Interfejs jest zwykle wyświetlany w sterowni 24/7, więc nie ma potrzeby stosowania animacji i innych rozpraszaczy, które odciągają uwagę od tego, co najważniejsze (danych w czasie rzeczywistym).

Zachowawcza paleta kolorów i ikon

Kolory są zwykle ustandaryzowane i powiązane ze statusami, więc schemat interfejsu nie powinien w to ingerować. Ikony często pochodzą z dokumentacji albo norm przemysłowych (np. symbole w schematach elektrycznych).

Prostota do bólu

Mikrointerakcje, animacje, szczegółowe ilustracje i rendery - przy ustalaniu budżetu na interfejs SCADA wszystkie te ozdobniki zwykle schodzą na dalszy plan. Czasem jednak ich użycie ma uzasadnienie, zwłaszcza gdy służą historyjce użytkownika (albo jakiejś rutynie operatora) lub gdy sprzedajesz system klientowi.

Schemat

Dobra SCADA powinna odwzorowywać rzeczywiste rozmieszczenie urządzeń i czujników w systemie, żeby operator wiedział dokładnie, gdzie wystąpił błąd.

Choć są elementy i cechy, które powinien mieć każdy system SCADA, nie ma jednego uniwersalnego sposobu ich tworzenia. Dobry system SCADA powinien przede wszystkim powstawać indywidualnie, na podstawie konkretnych wymagań danego zakładu i jego użytkowników.

Jeśli więc chcesz stworzyć taki system, umów się z nami na rozmowę, a pomożemy Ci znaleźć najlepsze rozwiązanie.